Ο Παρθενώνας αναδύεται ελεύθερος από σκαλωσιές μετά από δεκαετίες αποκατάστασης

Ημερομηνία δημοσίευσης: 20 Μαΐου 2026.

Ο Παρθενώνας έχει εισέλθει σε μια νέα φάση στη μακρά ιστορία αποκατάστασής του, με τις εξωτερικές σκαλωσιές να έχουν αφαιρεθεί προσωρινά από μεγάλο μέρος του μνημείου κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης. Αυτή η ανεμπόδιστη θέα της Ακρόπολης στο σύνολό της σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής σε ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα συντήρησης στη σύγχρονη ιστορία.

Παρόλο που η τρέχουσα καθαρή θέα αποτελεί θρίαμβο, οι ελληνικές αρχές διευκρίνισαν ότι πρόκειται για ένα προσωρινό διάλειμμα πριν από τα τελικά στάδια του έργου.

Η τελική εξωτερική φάση

Τον Νοέμβριο του 2025, ελαφρύτερες σκαλωσιές επανατοποθετήθηκαν στη δυτική πρόσοψη για τη συνέχιση της τελικής φάσης του έργου αποκατάστασης. Ωστόσο, υπήρξε μια αξιοσημείωτη διαφορά: οι νέες σκαλωσιές ήταν «ελαφρύτερες και αισθητικά πολύ πιο κοντά στη λογική του μνημείου», σχεδιασμένες να ελαχιστοποιούν την οπτική επιβάρυνση για τους επισκέπτες.

Η τελική εξωτερική φάση αναμένεται να συνεχιστεί έως τις αρχές του καλοκαιριού του 2026. Η Υπουργός Μενδώνη έχει υποσχεθεί ότι, μόλις ολοκληρωθούν αυτές οι εργασίες, ο Παρθενώνας θα είναι οριστικά ελεύθερος από αυτές τις μεγάλης κλίμακας εξωτερικές κατασκευές.

Η αποκατάσταση του σηκού: ένα έργο 15 ετών

Παράλληλα με τις εξωτερικές εργασίες, ένα ακόμη πιο φιλόδοξο έργο υλοποιείται στο εσωτερικό του ναού: η μερική αποκατάσταση του σηκού, του ιερού θαλάμου που αρχικά φιλοξενούσε το κολοσσιαίο άγαλμα της Αθηνάς. Το έργο αυτό, εγκεκριμένο από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), έχει εκτιμώμενη διάρκεια 15 ετών και στοχεύει στην:

1. Επανένταξη περίπου 360 αρχικών δόμων που βρέθηκαν στην Ακρόπολη.
2. Συμπλήρωση με περίπου 90 νέους λίθους από πεντελικό μάρμαρο.
3. Αποκατάσταση των τοίχων σε ύψος μεταξύ 4,5 και 10 μέτρων.
4. Επαναφορά της αρχιτεκτονικής «αναγνωσιμότητας» στο μνημείο, επιτρέποντας την κατανόηση της αρχικής εσωτερικής του μορφής.

Το πρόβλημα χρονολογείται από τις παρεμβάσεις που πραγματοποίησε ο μηχανικός Νικόλαος Μπαλάνος μεταξύ 1922 και 1933. Εκείνη την περίοδο, χρησιμοποιήθηκαν σιδερένιοι σύνδεσμοι και μπουλόνια για την ένωση των μαρμάρινων δόμων. Αυτή η λύση αποδείχθηκε καταστροφική μακροπρόθεσμα, καθώς ο σίδηρος οξειδώθηκε και διογκώθηκε, ένα φαινόμενο γνωστό ως «rust jacking», προκαλώντας ρωγμές στο μάρμαρο από το εσωτερικό του.

Οι πρόσφατες εργασίες επικεντρώθηκαν στα εξής:

1. Επιλεκτική αποσυναρμολόγηση βασικών αρχιτεκτονικών μελών από το τύμπανο και τον οπισθόδομο.
2. Πλήρης αφαίρεση των διαβρωμένων σιδερένιων συνδέσμων και μπουλονιών.
3. Δομική αποκατάσταση των κατεστραμμένων μαρμάρινων δόμων.
4. Επανασυναρμολόγηση με τιτάνιο, ένα πρακτικά αδρανές υλικό που δεν θα προκαλέσει μελλοντικές φθορές.

Η επιχείρηση περιγράφεται επίσημα ως παρέμβαση «διάσωσης», υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη δράσης προτού η ζημιά καταστεί ανεπανόρθωτη.

• Πρώτες αναστηλώσεις (1841–1844): Υπό τη διεύθυνση των Κυριάκου Πιττάκη και Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή, αυτές οι παρεμβάσεις καθάρισαν τον ναό από μεταγενέστερες προσθήκες, όπως ένα μικρό οθωμανικό τζαμί, για να παρουσιάσουν το μνημείο ως σύμβολο της ελληνικής εθνικής ταυτότητας.
• Αναστηλώσεις από τον Νικόλαο Μπαλάνο (1898–1938): Ένα εκτενές πρόγραμμα που ανακατασκεύασε μεγάλο μέρος του Παρθενώνα. Ενώ αποκατέστησε τη γνώριμη σιλουέτα του μνημείου, η χρήση απροστάτευτου σιδήρου προκάλεσε τη δομική φθορά που αντιμετωπίζεται σήμερα.
• Σύγχρονη διεπιστημονική αναστήλωση (από το 1975): Η Επιτροπή Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΕΣΜΑ) εγκαινίασε μια νέα εποχή επιστημονικής αναστήλωσης. Αυτό το πρόγραμμα καθιέρωσε διεθνή πρότυπα: αντικατάσταση του σιδήρου με τιτάνιο, αφαίρεση του τσιμέντου και χρήση εξαντλητικής ψηφιακής τεκμηρίωσης.
• Αναστήλωση της ανατολικής πρόσοψης (1984–1991): Η πρώτη φάση του σύγχρονου επιστημονικού προγράμματος, επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση δομικών προβλημάτων που επιδεινώθηκαν από τον σεισμό του 1981 και από ζημιές προηγούμενων αναστηλώσεων.

Η προγραμματισμένη ολοκλήρωση των εξωτερικών εργασιών το 2026 αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό ορόσημο στη σύγχρονη ιστορία συντήρησης του μνημείου, αφήνοντας τον Παρθενώνα σε μία από τις πιο δομικά σταθερές καταστάσεις της σύγχρονης εποχής και αποκαθιστώντας την καθαρή θέα των κλασικών του αναλογιών χωρίς τις ογκώδεις εξωτερικές σκαλωσιές.